قنات «ارونه» اردستان، شاهکاری ۲۵۰۰ ساله در دل کویر

 قنات ارونه که در ۱۱۸ کیلومتری شمال اصفهان و در دل شهر تاریخی اردستان واقع شده، نه تنها یک اثر گردشگری، بلکه سندی زنده از دانش بی‌نظیر ایرانیان باستان در مدیریت منابع آب در مناطق کویری است.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردستان، در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا گفت: این قنات، متعلق به دوران پیش از اسلام و یکی از کهن‌ترین نهرهای زیرزمینی کشور محسوب می‌شود.

مجتبی پورشفیع با اشاره به شماره ثبت ۹۰۵۷ در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲، افزود: مهندسی دقیق و طراحی پیچیده مسیر این قنات، باعث پایداری آن در گذر قرن‌ها شده و هنوز هم جریان آب در آن برقرار است.

به گفته وی، تقسیم‌بندی آب این قنات به ۲۰ سهم و نیم، ریشه در دوران باستان دارد و بعدها در عصر ایلخانی، توسط خواجه نصیرالدین طوسی باز تنظیم شده است.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردستان بیان کرد: قرارگیری میله‌ها و چاه‌های دسترسی، نشان از طراحی بسیار گسترده و حساب‌شده‌ای دارد که در نوع خود بی‌نظیر است.

کارشناس میراث فرهنگی و رئیس سابق اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردستان نیز با اشاره به انتساب قنات به «اروندشاه» از دوره‌ی کیانیان، گفت: این قنات با پنج رشته فرعی، اراضی محله‌های کبودان، بازار، فهره و راهمیان و همچنین روستای تلک‌آباد را آبیاری می‌کند.

محمدرضا صدوقی در ادامه با شگفتی از ماندگاری سنگ‌های تقسیم کننده آب (فورزه) پس از ۵۰۰ سال یاد کرد و افزود: این سنگ‌ها هنوز سالم و بدون تغییر باقی مانده‌اند.

یکی از کشاورزان باسابقه منطقه نیز در این باره به ایرنا گفت: متخصصان قنات معتقدند حتی با هفت سال خشکسالی پی‌درپی، آب این قنات کاهش می‌یابد اما هرگز به طور کامل قطع نمی‌شود.

رضا صدیق جزئیات تقسیم سهام آب را چنین تشریح کرد: نیم سهم به باغ‌های بالادست، ۶ سهم به محله بازار، هفت سهم به فهره، ۴ سهم به راهمیان، ۱/۵ سهم به کبودان و ۱/۵ سهم به تلک‌آباد تعلق دارد که روز و شب میان ۲ منطقه‌ی آخر تقسیم می‌شود.

به گزارش ایرنا، اخیرا شهرداری اردستان نیز با بهره‌گیری از موقعیت خروجی این قنات در نزدیکی ساختمان شهرداری، با نصب نورپردازی‌های جدید و المان‌های شهری، فضایی دلپذیر برای گردش و استراحت خانواده‌ها و مسافران فراهم کرده است.

این اقدام، جلوه تاریخی – طبیعی قنات را با امکانات شهری پیوند داده و بر جذابیت آن افزوده است.

شهرستان اردستان با جمعیتی افزون بر ۴۳ هزار نفر، در شمال استان اصفهان واقع شده و قنات ارونه، با قدمت ۲۵۰۰ ساله، نه تنها گواهی بر تمدن کهن ایران‌زمین، بلکه نمادی از تداوم حیات در دل کویر مرکزی است.

علاقه‌مندان به تاریخ و مهندسی آب می‌توانند در سفر بهارانه خود، از این اثر بین‌ظیر و نیز مسجد جامع اردستان و آرامگاه پیراویس بازدید کنند.